Montaż rynny do blachy trapezowej krok po kroku

Dach z blachy trapezowej oddaje wodę szybko i w skupionych strumieniach, które spływają kanałami między przetłoczeniami. Jeśli rynna ma zbyt mały spadek albo za rzadkie haki, deszczówka przelewa się przez jej krawędź i trafia prosto na elewację i fundament.

Co wyróżnia montaż rynny przy dachu z blachy trapezowej?

Rynny przy blasze trapezowej montuje się za pomocą specjalnych haków lub uchwytów, które mocujesz do deski czołowej albo do krokwi, nigdy do samego arkusza blachy. To pierwsza i najważniejsza różnica względem ogólnych poradników.

Cienka blacha pokrycia dachowego nie przeniesie ciężaru rynny wypełnionej wodą, śniegiem i lodem. Dlatego mocowanie rynien dachowych zawsze opiera się na konstrukcji dachu.

Druga różnica wynika z kształtu profilu. Niezależnie od tego, czy dach pokrywa profil T8, T18 czy T35, woda nie spływa z trapezu równą warstwą, jak z gładkiej połaci, tylko kanałami w dolnych częściach fal. W rynnę trafia więc kilka skupionych strumieni naraz, a przy ulewie każdy z nich nabiera prędkości i łatwo przeskakuje nad zewnętrzną krawędzią.

Trzecia kwestia to obróbki na okapie. Między falami blachy a rynną zostaje przestrzeń, którą zamyka pas nadrynnowy, czyli obróbka wprowadzająca wodę z połaci do wnętrza rynny. Jeśli dach dopiero ma zostać pokryty, dobierz profil blachy trapezowej i system rynnowy na jednym etapie, bo od tego zależy kolejność prac na okapie.

Haki doczołowe czy nakrokwiowe

Haki doczołowe przykręcasz do deski czołowej, czyli pionowej deski zamykającej końce krokwi. Montaż rynny do deski czołowej możesz wykonać także po ułożeniu pokrycia, dlatego ten typ haków wybiera się przy remontach, dachach już krytych blachą i lekkich budynkach gospodarczych. Warunek jest jeden: deska czołowa musi być zdrowa i stabilnie przytwierdzona, bo przenosi cały ciężar rynny.

Haki nakrokwiowe mocujesz bezpośrednio do krokwi, zanim na dachu pojawią się łaty i blacha. Są niewidoczne od frontu i opierają się na konstrukcji dachu, ale wymagają zaplanowania orynnowania przed pokryciem. Jeśli dach jest już kryty, zostają Ci haki doczołowe.

Pas nadrynnowy i blacha okapowa

Pas nadrynnowy, nazywany też blachą okapową, układasz na okapie po zamontowaniu rynien, a przed ułożeniem pierwszego rzędu arkuszy. Jego dolna krawędź powinna wchodzić do rynny na około 1/3 jej szerokości. Dzięki temu woda z połaci i skropliny z membrany trafiają do środka rynny, a nie na deskę czołową.

Pasy w kolorze pokrycia przygotujesz jako obróbki blacharskie na wymiar, w odcinkach do 6 m. Dłuższy odcinek oznacza mniej zakładów na okapie, czyli mniej miejsc, w których woda może podciekać. Szczegóły montażu obu obróbek opisaliśmy we wpisie o tym, czym różni się pas nadrynnowy od podrynnowego.

Jaka rynna do trapezu?

Do dachu z blachy najczęściej dobiera się rynny metalowe, zwykle stalowe z powłoką ochronną, ponieważ kolorystycznie i materiałowo tworzą spójny układ z pokryciem. Stal wydłuża się pod wpływem temperatury znacznie mniej niż PVC, przez co połączenia mniej pracują między zimą a latem. Rynny z PVC są lżejsze, ale wymagają częstszego podparcia hakami i większej uwagi przy dylatacjach.

Dobór rozmiaru rynny zależy od powierzchni połaci, z której zbiera wodę: im większa połać, tym szersza rynna i większa średnica rury spustowej. Zanim zamówisz system, policz powierzchnię dachu według naszego poradnika jak obliczyć powierzchnię dachu.

Narzędzia potrzebne do montażu systemu rynnowego

Montaż rynien krok po kroku zaczyna się od przygotowania dwóch list: narzędzia i materiały montażowe oraz elementy systemowe. Brak jednego narożnika albo złączki zatrzymuje pracę w połowie okapu. Zestaw materiałów sprawdź więc z rozpisaną długością każdej ściany i liczbą odpływów.

Narzędzia:

• poziomica i sznurek murarski do wyznaczenia spadku,
• miara zwijana i ołówek stolarski,
• wiertarko-wkrętarka z kompletem bitów,
• piła do metalu lub nożyce do blachy do cięcia rynien na długość,
• drabina lub rusztowanie z bezpiecznym oparciem przy okapie.

Elementy systemu rynnowego:

• haki rynnowe (doczołowe lub nakrokwiowe) i wkręty do ich mocowania,
• rynny oraz złączki z uszczelkami,
• narożniki zewnętrzne i wewnętrzne, denka zamykające końce rynien,
• sztucer, czyli lej spustowy łączący rynnę z rurą,
• kolana, rury spustowe, obejmy, rewizja i wylewka,
• pas nadrynnowy w kolorze pokrycia.

Elementy poziome (rynny, złączki, narożniki, denka) i pionowe (sztucery, kolana, rury) kupuj w obrębie jednego systemu. Haki, złączki i narożniki różnych producentów rzadko pasują do siebie wymiarami, a uszczelka, która nie przylega do rynny na całym obwodzie, przecieka już przy pierwszej ulewie.

Jak prawidłowo wyznaczyć spadek rynny?

Spadek rynny wynosi zwykle od 2 do 5 mm na każdy metr bieżący, najczęściej od 3 do 5 mm, zawsze w stronę miejsca odpływu, czyli sztucera. Dokładną wartość podaje producent systemu w instrukcji montażu.

Prawidłowy montaż rynien polega na wyznaczeniu spadku jeszcze przed przykręceniem haków pośrednich. Późniejsza korekta położenia rynny względem okapu oznacza ich demontaż.

Przelicz spadek na długość swojej rynny:

• na 10 m rynny różnica wysokości między pierwszym a ostatnim hakiem wynosi od 2 do 5 cm, najczęściej od 3 do 5 cm,
• przy rynnie o długości 8 m i spadku 4 mm na metr najniższy hak osadzisz 3,2 cm niżej niż najwyższy.

Taki spadek jest niewidoczny z poziomu gruntu. Wystarcza jednak, żeby woda nie stała w rynnie.

Wyznaczenie spadku wykonasz sznurkiem murarskim naciągniętym między najwyżej osadzonym hakiem skrajnym a hakiem przy sztucerze. Poziomicą sprawdzasz, czy linia biegnie równo, bez ugięć, a sznurek wyznacza wysokość wszystkich haków pośrednich. Dokładną kolejność opisujemy w sekcji o montażu haków.

Jak prawidłowo zamontować haki rynnowe?

Haki rynnowe rozmieszczasz w odstępach zwykle od 50 do 60 cm, zależnie od systemu i materiału rynny. Pierwszy i ostatni hak stoją przy końcach rynny, a dodatkowe haki trafiają w miejsca, w których rynna jest najbardziej obciążona: przy narożnikach, przy sztucerze i przy każdej złączce. Przy złączkach hak umieść nie dalej niż 30 cm od połączenia.

Gęsty rozstaw ma znaczenie przy dachu z blachy, z którego śnieg zsuwa się szybko i całą masą. Rynna oparta na zbyt rzadkich hakach ugina się między punktami podparcia. W ugięciach zbiera się woda, a złączki się rozszczelniają.

Haki w kolorze rynny przykręcaj wkrętami podanymi przez producenta. Zbyt krótki wkręt w desce czołowej z czasem się wyrabia.

Kolejność montażu haków

Haki montujesz w ustalonej kolejności, tak aby sznurek wyznaczył spadek, zanim przykręcisz haki pośrednie:

1. Zamocuj hak skrajny na najwyższym punkcie rynny, na końcu najdalej od odpływu.
2. Zamocuj hak przy sztucerze w najniższym punkcie, obniżony o wyliczony spadek.
3. Naciągnij sznurek murarski między tymi dwoma hakami i sprawdź linię poziomicą.
4. Rozmieść haki pośrednie co 50 do 60 cm, dopasowując każdy do wysokości sznurka.
5. Dołóż haki przy narożnikach i złączkach, a następnie sprawdź całą linię jeszcze raz.

Ostatni hak przed narożnikiem ustaw tak, aby narożnik miał podparcie z obu stron. Jeśli połączenie wypada między hakami, dodaj hak zamiast przesuwać złączkę, bo zmiana położenia złączki zmienia długość całego odcinka.

Ile rynna powinna wystawać poza krawędź połaci?

Rynna powinna leżeć pod krawędzią dachu tak, aby woda spływająca z każdej fali trapezu trafiała do jej wnętrza. Wyznacznikiem jest pas nadrynnowy, którego krawędź wchodzi do rynny na około 1/3 jej szerokości. Głębsze wsunięcie niczego nie poprawia, a płytsze grozi tym, że przy ulewie część strumienia przeskoczy za rynnę.

Nie wysuwaj rynny całą szerokością przed linię dachu. Przedłużenie płaszczyzny połaci powinno przechodzić tuż nad zewnętrzną krawędzią rynny. Wtedy zsuwający się śnieg i lód przesuwają się ponad nią, zamiast uderzać w nią i wyginać haki.

Układanie i łączenie rynien metalowych

Rynny metalowe łączysz złączkami z uszczelkami, które dociskają oba końce rynien i zamykają połączenie. W zależności od systemu stosuje się także łączenie klamrowe lub lutowanie. Na pytanie, jak łączyć rynny metalowe, odpowiedź brzmi więc zawsze tak samo: zgodnie z zaleceniami producenta i wyłącznie elementami z jednego systemu.

Jeżeli system przewiduje uszczelki, to one odpowiadają za szczelność. Silikon dekarski stosujesz tylko tam, gdzie dopuszcza go instrukcja.

Jeśli zastanawiasz się, jak zamontować rynny metalowe na gotowych hakach, trzymaj się trzech zasad:

• zacznij od strony odpływu: wpinaj kolejne odcinki w haki i dopasowuj je do linii sznurka,
• narożniki łącz na zakład zgodnie z kierunkiem spływu wody, tak aby woda przepływała nad połączeniem, a nie wpływała pod nie,
• zamknij denkami końce rynien, które nie kończą się narożnikiem ani sztucerem.

Stal pracuje pod wpływem temperatury znacznie mniej niż tworzywo w systemach PVC, ale również zmienia długość między zimą a latem. Zostaw w złączkach luz przewidziany przez producenta i nie dokręcaj połączeń na sztywno przed próbą wodną. Kompletne metalowe systemy rynnowe dobierzesz w jednej konfiguracji, od haków po wylewkę.

Montaż rur spustowych i obejm na elewacji

Montaż rur spustowych zaczyna się od sztucera wpiętego w rynnę w najniższym punkcie spadku. Od sztucera prowadzisz kolana, które omijają okap i dosuwają rurę do ściany budynku, a dalej rurę pionową w dół elewacji. Jedna rura spustowa odprowadza wodę z odcinka okapu o długości około 10 do 12 m, więc przy dłuższym okapie zaplanuj drugi odpływ.

Rurę mocujesz obejmami rur spustowych co 1,5 do 2 m. Obejmy rozmieszczasz na ścianie budynku w jednej pionowej linii, sprawdzonej poziomicą. Krzywa rura rozszczelnia się na połączeniach i wygląda na elewacji jak naprawiana prowizorycznie.

Na budynkach z dociepleniem dobierz obejmy z kołkami o długości dopasowanej do grubości izolacji.

Ostatnim etapem montażu rur spustowych jest rewizja na dole rury, czyli element z otwieranym koszem do czyszczenia, oraz wylewka zakończona co najmniej około 20 cm nad gruntem. Wodę możesz odprowadzić do kanalizacji deszczowej, drenażu albo zbiornika na deszczówkę. Wylewki nie kieruj pod ścianę budynku, bo woda rozbryzguje się na cokół i podmywa opaskę.

Próba wodna – jak sprawdzić spadek i szczelność?

Test szczelności wykonujesz przed ostatecznym dokręceniem połączeń, wężem ogrodowym z dostępem do wody na poziomie okapu. Próba ma trzy etapy:

1. Szczelność: zamknij odpływy i napełnij rynny wodą do około ¾ ich wysokości, a następnie obejrzyj od spodu każdą złączkę, narożnik i denko. Wilgoć pod połączeniem oznacza źle osadzoną uszczelkę albo niedociśniętą złączkę.
2. Spadek: otwórz odpływy i obserwuj, jak woda opuszcza rynny. Przy prawidłowym spadku spływa w całości do sztucera, a w rynnie nie zostają kałuże.
3. Drożność: wlej wodę bezpośrednio do sztucera i sprawdź drożność rury spustowej aż do wylewki.

Woda stojąca w jednym miejscu wskazuje ugięcie między hakami albo hak osadzony za wysoko. Wróć wtedy do sznurka i skoryguj wysokość haka.

Po montażu przeglądaj rynny wiosną i jesienią, po opadnięciu liści. Zatkany sztucer szybko zamienia nawet prawidłowo zamontowany system w przelew na elewację.

Podsumowanie

Montaż orynnowania łatwo zaplanować, gdy znasz wymiary dachu. W Blachform pomagamy dobrać system rynnowy razem z pasami nadrynnowymi w kolorze pokrycia. Skontaktuj się z zespołem Blachform telefonicznie lub mailowo i podaj długość okapu oraz powierzchnię dachu, a dobierzemy rozmiar rynien, liczbę odpływów i komplet elementów do Twojej inwestycji.

Najważniejsze wartości do zapamiętania w skrócie: